|
İSMİN -İN
HALİ (GENİTİV)
Normal olarak Türkçe'de -in hali diye bir şey yoktur.Almanca'da ismin -in
hali diye adlandırılan
durum, Türkçe'de genelde isim tamlaması şeklinde ortaya çıkar.Örneğin,
"okulun kapısı",
"duvarın boyası", "Ali'nin kazağı" gibi.
Diğer hallerde olduğu gibi -in hali de isimlerin artikelleri
değiştirilerek elde edilir.
Bu değşim şu şekilde olur;
der artikeli des olur ve kelimenin sonuna -es
veya -s takılarından biri getirilir.
das artikeli des olur ve kelimenin sonuna -es veya -s takılarından biri
getirilir.
die artikeli der olur ve kelimede hiçbir değişiklik olmaz.(çoğul isimler
için de aynısı kullanılır.)
ein artikeli eines olur ve kelimenin sonuna -es veya -s takılarından biri
getirilir.
eine artikeli einer olur ve kelimede hiçbir değişiklik olmaz.
kein artikeli keines olur ve kelimenin sonuna -es veya -s takılarından
biri getirilir.
keine artikeli keiner olur ve kelimede hiçbir değişiklik olmaz.
Yukarıda -in halini yaparken meydana gelen değişimler gösterilmiştir.
Dikkat ederseniz "-es veya -s takılarından biri getirilir" şeklinde bir
cümle kullandık.
Peki hangisini getireceğiz?Bunu şu şekilde belirliyoruz;
Eğer isim tek heceli ise sonuna "-es" eklenir.
Eğer isim birden fazla heceli ise sonuna "-s" eklenir.
Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
der Vater (baba) ---------------- des Vaters
(babanın)
das Haus (ev) ------------------- des Hauses (evin)
das Auto (otomobil) ----------- des Autos (otomobilin)
der Mann (adam) --------------- des Mannes (adamın)
Yukarıda da görüldüğü gibi der ve das artikelleri des haline dönüşüyor ve
kelimeye -es, -s
takılarından biri ekleniyor.
die Frau (kadın) ------------------ der Frau
(kadının)
die Mutter (anne) ----------------- der Mutter (annenin)
Yukarıda da görüldüğü gibi die artikeli der haline dönüşüyor ve kelimede
bir değişiklik yok.
Bu kullanım çoğullar için de geçerlidir:
die Mütter (anneler) ----------------- der Mütter (annelerin)
die Autos (otomobiller) ------------ der Autos (otomobillerin)
gibi...
Şimdi de belirsiz artikellerden örnekler verelim;
ein Bus (bir otobüs) ----------------- eines
Busses (bir otobüsün)
ein mann (bir adam) ----------------- eines mannes (bir adamın)
eine Frau (bir kadın) ---------------- einer Frau (bir kadının)
keine Frau (bir kadın değil) -------- keiner Frau (bir kadının değil)
kein Bus (bir otobüs değil) -------- keines Busses (bir otobüsün değil)
Yukarıdaki örneklerde "bir otobüs değil" yerine "hiçbir otobüs", "bir
otobüsün değil" yerine ise
"hiçbir otobüsün" anlamlarını çıkarmak da mümkündür.
Daha önceki bölümlerde de -i ve -e halleri için belirtilen istisnai
kurallar vardı.
(Çoğulda sonlarına -n, -en takılarını alan kelimeler.)Bu istisnanın ismin
tüm
halleri için geçerli olduğunu belirtmiştik.O yüzden burada tekrar ele
almıyoruz.
Bir kaç örnek vermek gerekirse;
der Türke - des Türken
der Student - des Studenten
gibi örnekler vermek mümkündür. |